Rabka zapisana w pamięci i sztuce. Wyjątkowy finisaż wystawy „Topografia pamięci” w Galerii „Pod Aniołem”

Artyści opowiedzieli historię miasta poprzez wspomnienia. Druga edycja projektu „Artyści Rabczańscy” zakończyła się z obietnicą kontynuacji

Piątkowy wieczór 31 lipca w Galerii „Pod Aniołem” był nie tylko zakończeniem jednej z najciekawszych tegorocznych wystaw w Rabce-Zdroju, ale również świętem lokalnego środowiska artystycznego. Finisaż ekspozycji „Rabka – topografia pamięci. Artyści wobec czasu i pamięci” zgromadził twórców, mieszkańców, przedstawicieli samorządu oraz miłośników sztuki, którzy wspólnie podsumowali projekt pokazujący Rabkę jako miejsce zapisane w pamięci ludzi, architektury i historii.

Wydarzenie zakończyło drugą odsłonę autorskiego projektu „Artyści Rabczańscy”, którego pomysłodawczynią i kuratorką jest Ewa Maria Romaniak. Projekt jest kontynuacją inicjatywy zapoczątkowanej w 2024 roku po ponownym otwarciu Galerii „Pod Aniołem” po remoncie konserwatorskim. Już pierwsza edycja pokazała, jak duży potencjał twórczy drzemie w lokalnym środowisku artystycznym, natomiast tegoroczna wystawa poszła o krok dalej, stawiając pytania o pamięć miejsca, przemijanie oraz odpowiedzialność za dziedzictwo Rabki-Zdroju.

Miasto widziane przez pryzmat pamięci

Przez blisko dwa miesiące Galeria „Pod Aniołem” prezentowała prace inspirowane Rabką-Zdrojem – jej architekturą, dawnymi sanatoriami, uzdrowiskowymi willami, krajobrazem kulturowym oraz miejscami opuszczonymi lub stopniowo znikającymi z miejskiej przestrzeni.

Nie była to jednak wystawa dokumentalna. Artyści nie odtwarzali historii w dosłowny sposób. Każdy z nich stworzył własną, bardzo osobistą opowieść o mieście. Powstała dzięki temu wielowątkowa mapa wspomnień – pełna emocji, refleksji i pytań o przyszłość miejsca, które od ponad wieku buduje swoją tożsamość jako uzdrowisko.

Temat przewodni – „Topografia pamięci” – odnosił się zarówno do realnej przestrzeni Rabki, jak i do tej zapisanej w ludzkiej pamięci. To właśnie pamięć stała się osią, wokół której zbudowano całą ekspozycję.

Ewa Maria Romaniak: To dopiero początek

Podczas finisażu uczestników powitała inicjatorka projektu i kuratorka wystawy Ewa Maria Romaniak, która podkreśliła, że druga edycja jest symbolicznym domknięciem pewnego etapu, ale jednocześnie początkiem kolejnych działań.

Jak zaznaczyła, już dziś planowana jest trzecia odsłona projektu, która ponownie zgromadzi twórców związanych z Rabką i okolicami.

W swoim wystąpieniu mówiła o tym, że sztuka nabiera pełnego znaczenia dopiero w spotkaniu z odbiorcą.

To właśnie rozmowy z odwiedzającymi, ich emocje i interpretacje sprawiają – podkreślała – że wystawa żyje również po opuszczeniu galerii.

Kuratorka przypomniała również najważniejsze idee tegorocznej ekspozycji. Zwróciła uwagę, że była ona wielogłosową opowieścią o Rabce widzianej przez pryzmat wspomnień, historii uzdrowiska i architektury, która z biegiem lat zmienia swoje funkcje lub bezpowrotnie znika z krajobrazu miasta.

Sztuka, która zadaje pytania

Podczas spotkania Ewa Maria Romaniak odniosła się także do wybranych prac prezentowanych na wystawie.

Wspomniała między innymi o płaskorzeźbie Aliny, pracy Macieja Malczewskiego poświęconej uzdrowisku oraz własnym cyklu „Opuszczone przestrzenie”, który skłania do refleksji nad losem zabytkowych budynków pozostających dziś bez gospodarza i zastanawia się nad ich przyszłością.

Cała ekspozycja nie dawała gotowych odpowiedzi. Zamiast tego zachęcała do zatrzymania się i spojrzenia na Rabkę nie tylko jako uzdrowisko, ale także jako miejsce pamięci, w którym każda kamienica, willa czy park mogą opowiadać własną historię.

Trzynaścioro artystów – jedna opowieść o Rabce

W tegorocznej odsłonie projektu udział wzięło trzynastu twórców:

Piotr Bies,
Janina Filipek,
Kaja Gościniak,
Mirosław Karkula,
Piotr Kolecki,
Ewa Łaczek-Daleki,
Maciej Malczewski,
Teresa Ratułowska,
Ewa Maria Romaniak,
Monika Rzonca,
Anna Sołtysik,
Kazimierz Starmach.
Ich prace powstały w różnych technikach – od malarstwa i rysunku, przez grafikę i fotografię, po działania przestrzenne – tworząc wspólną narrację o mieście, jego historii oraz tożsamości.

Podziękowania i plany na kolejne lata

Druga część finisażu miała charakter podsumowujący.

Ewa Maria Romaniak podziękowała wszystkim artystom za zaangażowanie i zaufanie, a także mieszkańcom licznie odwiedzającym wystawę. Słowa wdzięczności skierowała również do mediów, fotografów oraz władz Rabki-Zdroju za wsparcie organizacyjne.

Szczególne podziękowania trafiły do burmistrza miasta oraz Katarzyny Derek z Urzędu Miejskiego.

Kuratorka zdradziła także plany na przyszłość. Marzy o tym, aby projekt „Artyści Rabczańscy” stał się wydarzeniem cyklicznym, na stałe wpisanym do kalendarza najważniejszych imprez kulturalnych Rabki-Zdroju.

Jednym z kolejnych pomysłów jest organizacja zbiorowej wystawy fotografii autorstwa rabczańskich twórców.

Zapowiedziała również, że katalog tegorocznej wystawy zostanie udostępniony w wersji elektronicznej na stronie internetowej miasta, a w przyszłości planowane są także jego wydania drukowane.

Nowa przestrzeń dla sztuki

Podczas finisażu głos zabrał również burmistrz Rabki-Zdroju Leszek Świder, który podkreślił, że cieszy się z rozwoju projektu i zapewnił o dalszym wsparciu dla inicjatywy.

Poinformował także o planach rozbudowy zaplecza wystawienniczego.

Jak zapowiedział, w drugim budynku należącym do kompleksu Galerii „Pod Aniołem” planowana jest przebudowa poddasza, gdzie powstanie nowoczesna, przestronna sala wystawowa umożliwiająca organizację większych ekspozycji.

Choć inwestycja prawdopodobnie nie zostanie ukończona przed przyszłorocznymi wakacjami, samorząd liczy, że nowa przestrzeń będzie mogła służyć artystom już w kolejnym etapie rozwoju galerii.

Projekt, który buduje tożsamość miasta

Wystawa „Rabka – topografia pamięci. Artyści wobec czasu i pamięci” od początku miała ambicję być czymś więcej niż prezentacją prac plastycznych. Jej celem było budowanie lokalnej tożsamości poprzez sztukę, przypominanie o wartości architektury uzdrowiskowej oraz zachęcanie mieszkańców do refleksji nad miejscami, które współtworzą historię miasta. Organizatorzy podkreślali również znaczenie projektu dla promocji lokalnych artystów i popularyzacji dziedzictwa Rabki-Zdroju.

Piątkowy finisaż pokazał, że idea ta spotkała się z dużym zainteresowaniem mieszkańców i środowiska twórczego. Spotkanie nie było jedynie zakończeniem wystawy, lecz zapowiedzią kolejnych przedsięwzięć, które mają szansę na stałe wpisać się w kulturalny krajobraz Rabki-Zdroju.

Jeżeli zapowiedzi organizatorów i władz miasta zostaną zrealizowane, projekt „Artyści Rabczańscy” może stać się jedną z najważniejszych inicjatyw integrujących lokalne środowisko artystyczne oraz promujących historię i współczesne oblicze uzdrowiska poprzez język sztuki.